Iemand veroorzaakt schade en verwijst u naar zijn aansprakelijkheidsverzekeraar. Dat geeft u niet in iedere situatie een wettelijk vorderingsrecht tegen die verzekeraar. Artikel 7:954 BW geeft onder voorwaarden een mogelijkheid om betaling rechtstreeks te verlangen bij schade door dood of letsel. Voor uitsluitend beschadigde spullen of zuivere financiële schade geldt deze algemene regeling niet. Andere wettelijke regelingen, zoals de WAM, kunnen een eigen recht geven. Deze gids helpt bij het onderscheiden van routes en het voorbereiden van uw dossier onder Nederlands recht.
Bronnen (4)
Op deze pagina
1. Bepaal uw positie en de soort schade
Begin met de vraag wie volgens u aansprakelijk is en waarom. Noteer de gebeurtenis, betrokken personen en het verband met uw schade. Dat er een verzekering bestaat, bewijst nog niet dat de verzekerde aansprakelijk is. Evenmin staat daarmee vast dat het risico onder de polis valt. Vraag om een duidelijk standpunt over aansprakelijkheid en dekking. Houd een eigen schadeverzekering, een aansprakelijkheidsverzekering van een ander en een eventuele rechtsbijstandverzekering uit elkaar.
Maak vervolgens onderscheid tussen personenschade en andere schade. Artikel 7:954 BW ziet op schade door dood of letsel; dat kan naast lichamelijke gevolgen ook financiële schade omvatten die uit dat letsel voortvloeit. Een beschadigde fiets zonder letsel is iets anders dan inkomensverlies door een ongeval met letsel. Zet ieder schadeonderdeel afzonderlijk in uw overzicht. Het bestaan van één letselcomponent maakt niet automatisch iedere daarnaast geleden zaakschade tot personenschade onder deze regeling.
2. Begrijp wat artikel 7:954 BW wel mogelijk maakt
De directe actie geeft de benadeelde onder de wettelijke voorwaarden de mogelijkheid betaling aan zichzelf te verlangen van het bedrag dat de verzekerde voor de betreffende personenschade van de aansprakelijkheidsverzekeraar kan vorderen. De Hoge Raad benadrukt dat deze aanspraak afhankelijk is van de uitkeringsplicht tegenover de verzekerde. Er ontstaat dus geen onbeperkte betalingsverplichting alleen omdat u letsel hebt. Onderzoek zowel de aansprakelijkheid als de omvang van de verschuldigde verzekeringsuitkering.
Een dekkingsverweer kan daarom relevant blijven. Denk aan een geschil over wie verzekerd is, welke gebeurtenis onder de polis valt of welk maximum beschikbaar is. Vraag de verzekeraar om de concrete grondslag wanneer betaling wordt geweigerd. Een brief die alleen zegt dat u geen contractspartij bent, beantwoordt niet of u de wettelijke directe actie kunt gebruiken. Laat bij twijfel uitleggen op welke rechtsgrond u betaling vraagt en welke voorwaarden volgens de verzekeraar ontbreken.
3. Controleer de melding door de verzekerde
Voor de algemene regeling is van belang dat de verwezenlijking van het risico aan de verzekeraar is gemeld overeenkomstig artikel 7:941 BW. Een eigen brief van de benadeelde is niet zonder meer een vervanging voor de vereiste melding door de verzekeringnemer of verzekerde. Het Gerechtshof Amsterdam heeft dit onderscheid uitdrukkelijk besproken. Vraag de aansprakelijk gestelde partij daarom de claim te melden en laat bevestigen dat de verzekeraar deze melding heeft ontvangen.
De wet kent een specifieke uitzondering wanneer de verzekerde een rechtspersoon was die heeft opgehouden te bestaan en de schadevergoedingsverplichting niet op een ander is overgegaan. Alleen een faillissement, slechte bereikbaarheid of weigering om mee te werken bewijst niet dat deze uitzondering geldt. Verzamel informatie over de rechtspersoon en eventuele rechtsopvolging en laat de voorwaarden beoordelen. Wacht bij een ontbrekende melding niet passief af: bewaak uw vordering tegen de mogelijk aansprakelijke partij afzonderlijk.
4. Houd zaakschade en bijzondere wettelijke rechten apart
Bij uitsluitend zaakschade of zuivere vermogensschade geeft artikel 7:954 BW geen algemene directe actie. De aansprakelijkheidsverzekeraar kan de schade in de praktijk wel namens de verzekerde behandelen of rechtstreeks aan u betalen. Zo’n schaderegeling is op zichzelf geen bewijs dat u een zelfstandig wettelijk recht tegen de verzekeraar hebt. Vraag wie juridisch de wederpartij is en op welke grond betaling wordt besproken. Behoud intussen het contact met de aansprakelijk gestelde partij.
Voor motorrijtuigen kent artikel 6 WAM een afzonderlijk eigen recht voor de benadeelde binnen het bereik van die wet. Daarbij gelden andere regels dan bij de algemene directe actie, ook over verweren. De WAM-route kan tevens voor zaakschade relevant zijn. Trek uit één verkeersschadedossier geen conclusie voor een gewone particuliere of zakelijke aansprakelijkheidsverzekering. Laat eerst vaststellen welke bijzondere regeling van toepassing is en welke verzekeraar, verzekerde aansprakelijkheid en schade daaronder vallen.
5. Onderbouw de schade en vraag een helder betalingsvoorstel
Bewaar bij letsel de gegevens van het ongeval, medische informatie voor zover relevant, gemaakte kosten en bewijs van inkomensverlies. Orden bewijs per schadepost en vermeld welke gevolgen nog onzeker zijn. Bespreek medische informatie zorgvuldig met uw belangenbehartiger en deel gericht wat voor beoordeling nodig is. Een voorlopige begroting kan het gesprek openen, maar is geen definitieve vaststelling. Vraag welke onderdelen de verzekeraar erkent, betwist of nog wil onderzoeken en leg antwoorden schriftelijk vast.
Bij voldoende duidelijkheid kunt u om een voorschot vragen en toelichten welke erkende kosten of verliezen daarmee worden opgevangen. Beschrijf uitdrukkelijk of betaling als voorschot of als definitieve afwikkeling wordt voorgesteld. Een ontvangst van geld hoeft niet hetzelfde te betekenen als instemming met alle voorwaarden in een begeleidende brief. Laat een voorstel met finale kwijting vooraf beoordelen, vooral als medische gevolgen of toekomstige schade nog niet duidelijk zijn en het dossier daarna wordt gesloten.
6. Let op maxima, andere benadeelden en procederen
Een verzekerde som kan grenzen stellen aan het beschikbare bedrag. Artikel 7:954 BW bevat regels voor verdeling wanneer de verschuldigde uitkering door overschrijding van een verzekerde som tekortschiet voor verschillende schades en benadeelden. De regeling bevat ook een bescherming bij bepaalde al gedane betalingen te goeder trouw. Ga daarom niet uit van volledige betaling omdat één schadepost is erkend. Vraag bij meerdere slachtoffers om duidelijkheid over de beschikbare dekking en de wijze van verdeling.
Wie voor schade door dood of letsel een rechtsvordering tegen de verzekeraar instelt op grond van deze regeling, moet in beginsel zorgen dat de verzekerde tijdig in het geding wordt geroepen. De wet noemt een uitzondering voor het hiervoor besproken geval van een verdwenen rechtspersoon. Laat de juiste procespartijen en proceshandelingen door een advocaat bepalen. Een correspondentieadres of claimnummer zegt niet wie u moet dagvaarden. Controleer termijnen voor iedere relevante vordering en vertrouw niet op een algemeen onderzoekstraject.
7. Maak een dossier dat de juiste route ondersteunt
Fictief voorbeeld: een fietser heeft na een incident met een particulier letsel en schade aan zijn fiets. De aansprakelijke partij heeft een gewone aansprakelijkheidsverzekering en meldt het voorval. Voor de personenschade kan artikel 7:954 BW onder de overige voorwaarden relevant zijn. De beschadigde fiets krijgt daardoor niet vanzelf dezelfde wettelijke route. De verzekeraar kan beide onderdelen wel in overleg behandelen. De vorderingsgrondslag en dekking moeten per schadeonderdeel duidelijk blijven.
Neem voor advies de aansprakelijkstelling, melding, beschikbare polisgegevens, schadebegroting en betalingsvoorstellen mee. Vraag of uw route berust op directe actie, een bijzonder eigen recht of een vordering tegen de aansprakelijke persoon. Bij een bijzonder eigen recht vraagt artikel 7:954 lid 7 BW aandacht. De Hoge Raad aanvaardt dat na verjaring van het eigen WAM-recht onder voorwaarden kan worden teruggevallen op de directe actie. Dat herstelt niet automatisch iedere verjaarde vordering. Laat de termijnen en resterende verzekeringsaanspraak afzonderlijk beoordelen.
Veelgestelde vragen
Kan ik iedere aansprakelijkheidsverzekeraar rechtstreeks aanspreken?
Nee. Artikel 7:954 BW kent voorwaarden en ziet op schade door dood of letsel. Bijzondere wettelijke rechten en een vrijwillige schaderegeling moeten daarvan worden onderscheiden.
Is mijn eigen melding aan de verzekeraar voldoende voor de directe actie?
Niet zonder meer. De vereiste melding door verzekeringnemer of verzekerde moet worden onderzocht. De wet kent een beperkte uitzondering voor een rechtspersoon die heeft opgehouden te bestaan.
Kan directe actie ook bij een beschadigde fiets zonder letsel?
De algemene regeling van artikel 7:954 BW geldt daarvoor niet. Een bijzonder recht, bijvoorbeeld onder de WAM, kan wel relevant zijn als het voorval binnen die regeling valt.
Bronnen
Deze bronnen horen bij deze pagina. Controleer bij een concrete zaak altijd de actuele regels en uw eigen stukken.
- Officiële bekendmakingen — vernummerde tekst titel 7.17 BW, artikelen 941, 953, 954, 957 en 960 Geraadpleegd: 2026-10-23
- Hoge Raad — ECLI:NL:HR:2022:616 Geraadpleegd: 2026-10-23
- Gerechtshof Amsterdam — ECLI:NL:GHAMS:2021:1727 Geraadpleegd: 2026-10-23
- Parket bij de Hoge Raad — conclusie ECLI:NL:PHR:2023:90 Geraadpleegd: 2026-10-23
Juridische beoordeling
Nog niet juridisch gecontroleerdDeze inhoudsversie is nog niet door een jurist of advocaat beoordeeld. Een broncontrole of tekstbewerking is geen juridische goedkeuring.
Redactie Verzekeringsrecht in Nederland
We koppelen uitleg aan bronnen en leggen gerichte wijzigingen vast. Een juridische beoordeling wordt alleen vermeld bij de werkelijk beoordeelde tekstversie, met een echte beoordelaar, datum en reikwijdte. Voor deze artikelen staat die menselijke beoordeling nog open.
Ricardo van der Spoel
Redactioneel verantwoordelijk · Redactionele organisatie en techniek